Opis metod

Dramaterapia

Metoda ta opiera się na jungowskiej strukturze baśni, którą opracował Mooli Lahad. Jest to forma tworzenia krótkiego, wymyślonego opowiadania zawarta w sześciu częściach i utrwalonego w postaci rysunkowej na kartce papieru A4. Ocenia ona indywidualne cechy osobowości, pomaga dotrzeć do samoświadomości problemu oraz pogłębia wewnętrzną i zewnętrzną komunikację.

Informacje na ten temat mozna znalezc w artykule Mooli Lahad - "Story-making in assesment method for coping with stress" w ksiazce " Dramatherapy Theory and Practice 2 "by Sue Jennings

Grafologiczna analiza pisma ręcznego

Psychologiczna analiza pisma ręcznego to nieinwazyjna metoda badania osobowości. Zaliczana jest do grupy ekspresyjnych technik projekcyjnych. Poszukuje związków pomiędzy charakterystykami pisma (wielkością, pochyleniem, proporcjami itd.) a cechami osobowości.

W czynności pisania wykorzystywana jest mentalna reprezentacja kształtów liter lub całych wyrazów, a proces tworzenia pisma ręcznego uruchamia mechanizm projekcji-ekspresji. W konsekwencji tworząc rękopis osoba nadaje znaczenie, a tym samym może rzutować swoje postawy lub cechy, zarówno na warstwę graficzną, jak i treściową.

Rysunek autoportretu

Rysunek autoportretu "Namaluj siebie", technika w skład której wchodzą dwa uproszczone kontury człowieka: chłopca i dziewczynki na białym, tle jak i kredki, a instrukcja może być przekazywana niewerbalnie, zastosowana została po raz pierwszy w badaniach nad obrazem siebie u małych dzieci głuchych (Pac 1996). Rysunek autoportretu włączony w kontakt diagnostyczno-terapeutyczny podczas spotkań z matkami i ich dziećmi (np. głuchymi), dostarcza danych jakościowych o doświadczaniu siebie dzieci i młodzieży i ich matek, stąd można go traktować jako użyteczne narzędzie w diagnozie relacji matka - dziecko.

Wybór podejścia interpersonalnego w pracy psychologicznej z rodzicami i dziećmi (Stern 1985, 1995, 1998; Zalewska 1998, 2000) stanowi ramy teoretyczne, w których rysunek autoportretu nabiera znaczenia, choć istotna jest również wiedza o stosowaniu podejścia projekcyjnego w diagnozie psychologicznej, a więc różnorodnych technik (np. rysunkowych czy testów kolorów), jak i różnych systemów ich interpretacji, a także wiedza dotycząca wykorzystania rysunku w procesie psychoterapeutycznym w różnych podejściach (np. Gestalt). Nieocenione są wyniki badań łączących rysunek dzieci z wybraną teorią rozwoju, jak np. teorią więzi, w tym poszukiwanie związku wczesnodziecięcych doświadczeń przywiązaniowych z cechami formalnymi i treściowymi ujawniającymi się w Rysunku Rodziny u badanych dzieci (np. Fury, Carlson, Sroufe 1997).

Wyniki dotychczasowych badań z zastosowaniem rysunku autoportretu w odniesieniu do głuchych (ale i słyszących) dzieci i młodzieży pozwalają sądzić, że dwa wymiary doświadczania siebie okazały się istotne w rysunkowych reprezentacjach siebie:

a) malowanie postaci "bez twarzy" różniące dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, słyszące jak i głuche (co wiązać można z doświadczaniem przez małe dzieci depersonalizacji w relacji z drugą osobą, matką, ale i zarazem trudnościami matek w psychicznym stawaniu się matkami swoich dzieci - Zalewska 1998)

b) zamalowywanie "skóry" w konturze postaci, które hipotetycznie może pozostawać w związku ze specyficzną percepcją "skórną" u osób głuchych, a także, być może, specyfiką regulacji afektywnej zarówno u głuchych jak i słyszących, współwystępującą z właściwościami psychicznej reprezentacji dziecka i relacji z dzieckiem u matek oraz reprezentacji siebie jako matek tych właśnie dzieci.

TAT - Test Apercepcji Tematycznej Murraya

Test Apercepcji Tematycznej jest bodajże najszerzej używanym testem projekcyjnym, nie tylko do badań klinicznych, lecz także np. w wywiadach selekcyjnych przy diagnozowaniu kompetencji. Osobom badanym prezentuje się obrazki, a następnie analizuje opowiadane do nich historie.

Metoda ta Powstała w latach 40-tych i do dziś zaowocowała dziesiątkami systemów interpretacji, w których odbija się rozwój psychologii na przestrzeni lat. Proponowane będą: analiza motywacji osoby metodą McClellanda i Atkinsona, podejście dyskursywne, elementy podejść psychodynamicznych.

Podstawowa lektura: Stemplewska-Żakowicz, K., Paluchowski, J. (2008). Podstawy diagnozy psychologicznej. (W:) J. Strelau, D. Doliński (red.), Psychologia podręcznik akademicki, tom 2. Gdańsk: GWP. - Odpowiednie podrozdziały o testach projekcyjnych.

Dla chcących wiedzieć więcej: Stemplewska-Żakowicz, K. (2004). O rzeczach widywanych na obrazkach i opowiadanych o nich historiach: TAT jako metoda badawcza i diagnostyczna. Warszawa: Academica (ss. 54-105; 195-265)

Test drzewa Kocha

Test drzewa Kocha jest psychologiczną metodą projekcyjną. Pierwszy raz zaprezentowany został przez Emila Juckera - doradcę zawodowego - w 1928 r. Od tego czasu wzbudza zarówno dużo kontrowersji jak i zainteresowania. W 1957 r. Charles Koch przedstawił swoje badania nad rysunkiem drzewa. Badacz uważał, że postać, jaką przybiera drzewo w teście, nie jest przypadkowa - to nieświadome narzucanie drzewu swoich cech osobowości. Rysunek drzewa jest wiec projekcją ludzkiej psychiki jego twórcy.